Hazelnoten en pijlpunten

Best wel bijzonder om hazelnootresten van duizenden jaren oud uit de grond te kunnen halen, erkent archeoloog Roderick Geerts (30). ,,We hadden het geluk dat ze destijds gepoft zijn, half verbrand blijven ze beter bewaard.’’ Als projectleider van een team van circa dertig onderzoekers groef hij de afgelopen maanden naar het verleden van het gebied rondom het Reevediep. Zijn bedrijf, het Amersfoortse ADC ArcheoProjecten, kreeg de opdracht het onderzoek uit te voeren in het gebied dat voor de bypass op de schop ging.

In februari 2015 werden de eerste proefsleuven gegraven, om een voorzichtige inschatting te maken van wat er in het gebied te vinden zou zijn. ,,We wisten al wel wat, omdat we in een eerder stadium ook al hadden gewerkt rondom de aanleg van de Hanzelijn’’, weet Roderick Geerts. ,,Dus dat dit een gebied was waar wel eens vondsten werden gedaan was ons bekend.’’ Maar de opgravingen waren succesvoller dan van tevoren was ingeschat; Roderick en zijn collega’s legden in de loop der tijd zo’n 800 vuurplaatsen bloot uit lang vervlogen tijden. ,,Uit de Midden-Steentijd. Grofweg tussen de 9000 en 5000 jaren voor het jaar nul.’’

Rondom die vuurplaatsen werden dus de nodige aangebrande hazelnoten gevonden en een stuk of dertig vuurstenen pijlpunten. En juist die pijlpunten hadden de archeologen hier niet verwacht. ,,Dit soort pijlpunten komen vooral veel voor beneden de grote rivieren. Hier zien we ze ook wel eens, maar in dit soort hoeveelheden is wel bijzonder. We willen graag weten hoe ze hier terecht zijn gekomen; hebben de mensen ze hier gekopieerd van wat ze gezien hebben, of zijn die mensen uit het zuiden hier geweest.’’

Het meeste werd gevonden op wat onder de archeologen ‘perceel 9’ is gaan heten; een deel van het gebied dat door de aanleg van het Reevediep sowieso verstoord zou worden, en dus letterlijk tot op de bodem kon worden onderzocht. Daar werd ook het fundament gevonden van wat waarschijnlijk ooit een hut is geweest – hoewel fundament een groot woord is. ,,Zes palen in het rond, eentje in het midden’’, vormt Roderick met zijn handen een denkbeeldige cirkel. ,,Dat betekent dat de mensen hier wellicht ook een hut hebben aangelegd, terwijl wij altijd hebben gedacht dat ze toen vooral met tenten rondreisden.’’ In het binnenste van de hut werden ook het nodige vuursteen aangetroffen, precies in een rondje binnen de palen. ,,Dat duidt erop dat mensen binnen hebben zitten werken aan vuurstenen punten, de resten vlogen in het rond en belandden via de wanden van de hut op de grond.’’

De komende tijd zullen de vondsten nog nader worden onderzocht en kunnen Roderick Geerts en zijn collega’s hun eindrapport opstellen. Maar dat kan eigenlijk pas als het complete werk is afgerond en dat duurt nog even. ,,Bij de dijkdoorbraak bij het Drontermeer en bij de IJssel gaan we ook nog aan de slag om de dijklichamen te onderzoeken. Zo gauw dat gebeurd is zijn we echt klaar en moeten we binnen twee jaar ons eindverslag met zoveel mogelijk antwoorden op alle vragen hebben afgerond.’’